Dieren offeren voor Allah

'Bestel nu uw lam, 100 procent halal geslacht, slacht na het gebed'

Het zijn zomaar wat regels die ik lees in een bericht van de Amsterdamse Supermarkt De Marokkaan op sociale media. Een lammetje met haar moeder kijken mij aan. Het beestje zal niet ouder worden dan zes maanden. Helaas, het islamitische offerfeest staat weer voor de deur, dit jaar valt het op 27 mei tot en met 29 mei. Vandaag begint het dus. Dierenleed in naam van Allah wordt nog altijd toegestaan in de meeste Europese landen.

Een dier moet voordat het geslacht wordt eerst bewusteloos worden gemaakt (en dat lukt niet altijd). Hierop is een uitzondering gemaakt voor het slachten volgens godsdienstige - de joodse en islamitische - gebruiken, terwijl bekend is dat het onverdoofd slachten stress en onaanvaardbaar leed oplevert bij dieren.

Wezens met gevoel

Vele Europese landen hebben inmiddels wettelijk vastgelegd – in Nederland in de Wet Dieren – dat wat al veel langer bekend is, namelijk dat dieren geen objecten zijn, maar wezens met gevoel. Nu wettelijk erkend is – in Spanje pas begin 2022 – dat dieren net als mensen ook pijn voelen en lijden, moeten verouderde en wrede praktijken met dieren in naam van traditie, cultuur en religie niet langer toegestaan worden.

Met andere woorden: naar de hel met dit religieus gefeest waarvoor dieren nog steeds onbedwelmd (onverdoofd) de keel worden doorgesneden.

Geen koosjere slagerijen meer

In de praktijk gaat het in Nederland op dit moment alleen om het halal slachten. Er zijn in Nederland ongeveer vijftig slachterijen waar dieren onbedwelmd worden geslacht volgens de islamitische riten. In 2024 is de laatste koosjere slagerij van Nederland failliet gegaan. Het vlees dat daar werd verkocht werd al enige tijd niet meer in Nederland geslacht, maar geïmporteerd vanuit het buitenland.

Elk jaar vieren moslims wereldwijd tijdens Eid-al-Adha, ofwel het Offerfeest, hun trouw aan Allah. De grootse viering is ter nagedachtenis aan de profeet Ibrahim (Abraham in de Bijbel), die Allah zag in zijn droom, waarin hem gevraagd werd zijn zoon te offeren om op die manier zijn toewijding aan Allah te laten zien. Uiteindelijk hoefde de zoon niet geofferd te worden, een ram zou ook volstaan. En zo geschiedde. Ieder jaar wordt een schaap, rund of geit ritueel, ofwel onverdoofd, geslacht ten tijde van Eid-al-Adha.

Een deel van het geofferde dier gaat naar de armen, een ander deel naar de familieleden en het resterende deel wordt tijdens de viering gegeten. De opoffering staat symbool voor gehoorzaamheid, onderwerping en vrijgevigheid. Het helpt moslims om hun eigen belangen opzij te zetten en hun geloof te tonen. Daarvoor zijn blijkbaar nog steeds dieren nodig. Je zou bijna vergeten dat we inmiddels in het jaar 2026 zijn gearriveerd.

Doneren aan Gaza mag ook

Wat overigens ook als goede daad wordt gezien voor gelovige moslims is een geldbedrag overmaken aan een stichting die het vlees verstrekt aan mensen in arme landen. De islamitische hulporganisatie Islamic Relief adverteert hiermee op sociale media. Gaza en Palestina zijn hiervoor geliefde bestemmingen.

Tijdens het offerfeest worden in korte tijd veel dieren geslacht. Jaarlijks grofweg tussen de 25.000 en 40.000 dieren volgens de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit). Vooral schapen en geiten, een kleiner aantal runderen. Er is een lichte daling zichtbaar van het aantal ‘geofferde dieren’.

In 2023 betrof het nog bijna 40.000 schapen en geiten, waarvan bijna 1.300 runderen. In 2025 werden weer meer runderen geslacht, iets meer dan 1.400, en bijna 23.000 schapen en geiten. Steeds vaker worden dieren tijdens het offerfeest voorafgaand aan het doden bedwelmd. In 2025 werd 68% van de dieren bedwelmd (verdoofd) geslacht . Volgens de NVWA was dit in 2024 64% en in 2023 54%. Dat is dan tenminste nog een schrale troost van deze afschuwwekkende praktijk.

Onbedwelmd ritueel slachten van dieren valt vandaag in Nederland nog altijd onder de grondwettelijke en verdragsrechtelijke beschermde vrijheid van godsdienst. Ondanks de eerdere pogingen van de Partij voor de Dieren, destijds nog onder leiding van Marianne Thieme, om tot een algeheel verbod te komen op onverdoofd slachten. Zij kreeg voor haar initiatiefwetsvoorstel brede steun in de Tweede Kamer, maar de Eerste Kamer hield het in 2011 tegen.

Lange tijd stil

Dat dieren extra lijden bij onbedwelmde slacht werd door het kabinet bevestigd in de Eerste Kamer, maar de vrijheid van godsdienst won het van de poging deze in te perken op grond van onaanvaardbaar dierenleed. Daarna is het lange tijd stil geweest rondom dit onderwerp. Heel stil. Het leek zelfs onbespreekbaar te zijn geworden vanwege de angst voor racisme en discriminatie. Wordt het dier soms geofferd op het inclusieve, multiculturele altaar? Moet het dier in Nederland bloeden om islamitische tradities te beschermen?

Niet in strijd met de godsdienstvrijheid

De Vlaamse en Waalse overheid hebben sinds 2019 wetgeving die onverdoofd slachten verbiedt, waarna Belgische moslimorganisaties en burgers die ritueel geslacht vlees wilden blijven eten een zaak aanspanden bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Het Hof oordeelde op 13 februari 2024 dat een verbod op onverdoofd slachten niet in strijd is met de godsdienstvrijheid en het verbod op discriminatie, omdat de Belgische wetgeving in verhouding staat tot het nagestreefde doel, namelijk de bescherming van het dierenwelzijn als een aspect van de ‘publieke moraal’. Het was de eerste keer dat het EHRM zich bezighield met bescherming van dierenwelzijn in relatie tot vrijheid van godsdienst. Deze uitspraak is ook bindend voor Nederland.

Nieuw initiatiefwetsvoorstel als verzamelwet

In juni 2025 heeft Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren na lange tijd een nieuw initiatiefwetsvoorstel ingediend bij de Raad van State om onverdoofde rituele slacht te verbieden. (Voorstel van wet van het lid Ouwehand tot wijziging van de Wet dieren en de Wet op de economische delicten in verband met het beperken van het lijden van dieren bij de slacht, te vinden hier). Het initiatiefwetsvoorstel moet nog behandeld worden in de Tweede Kamer.

Het verbod van de religieuze onverdoofde slacht staat dit keer echter niet op zichzelf, maar is opgenomen in een groter geheel als een soort verzamelwet waarin ook andere maatregelen worden genoemd om angst, spanning en lijden van dieren bij het slacht- of dodingsproces zoveel mogelijk te beperken, zoals het verbod om varkens te bedwelmen door middel van CO2; het verbod om pluimvee te bedwelmen door een elektrisch waterbad; het verbod op onbedwelmd mechanisch kantelen van kratten met pluimvee; en het verbod om drachtige zoogdieren vanaf 40 procent van de draagtijd te verhandelen met het oog op de slacht.

Nog steeds geen algeheel verbod

Dit nieuwe voorstel is helaas geen consequent en algeheel verbod op onverdoofd ritueel slachten van alle dieren geworden en kent nieuwe uitzonderingen. ‘Het voorstel laat alleen nog ruimte voor rituele slacht als voorafgaand aan de slacht omkeerbare of onomkeerbare bedwelming wordt toegepast. Bij omkeerbare (reversibele) bedwelming gaat het om een bedwelming waardoor het dier het bewustzijn verliest maar die niet de dood van het dier tot gevolg heeft,’ stelt de Raad van State in haar advies van 15 oktober 2025. Dit houdt in dat het dier na bedwelming weer bij bewustzijn moet kunnen komen (het dier zou dus bij omkeerbare bedwelming nog volledig herstellen als het zijn keel niet wordt doorgesneden).

Het nieuwe initiatiefwetsvoorstel heeft uiteraard ook naar de Belgische situatie en de reversibele bedwelmingsmethoden die ook België kent gekeken en voorziet daarmee in een tegemoetkoming aan religieuze tradities ten koste van de bescherming van dieren. Tevens kiest Esther Ouwehand ervoor om het verbod op het electrocutiebad bij pluimvee tijdelijk niet van toepassing te laten zijn voor de slacht volgens religieuze riten, “omdat dit op dit moment de enige reversibele bedwelmingsmethode is die redelijkerwijs toepasbaar is in slachthuizen. Hiermee heeft de initiatiefnemer gepoogd om een goede balans te vinden tussen de bescherming van dieren en de godsdienstvrijheid,” meldt de Memorie van Toelichting bij haar initiatiefwetsvoorstel.

Compassie met religieuze minderheden (lees: islam en moslims) is groter

Het voorstel is niet het resultaat geworden waarop doorgewinterde dierenbeschermers, zoals Karen Soeters van House of Animals en vroegere directeur van de Nicolaas G. Pierson Foundation, het wetenschappelijk bureau van de Partij voor de Dieren, op hoopten. Samen met dierenarts Paul Bours uitte zij gisteren aan de vooravond van het islamitische offerfeest stevige kritiek in haar ingezonden bijdrage in De Volkskrant. “Dit voorstel is alleen maar in het belang van religieuze tradities,” schrijven de twee dierenbeschermers.

“De compassie met religieuze minderheden is bij de Partij voor de Dieren kennelijk groter dan de compassie met dieren. Dat verklaart ook het eindeloze getalm. Het wetsvoorstel is daarnaast ook niet beperkt tot alleen dit onderwerp. Het is een samenraapsel geworden van allerlei geboden en verboden die geen enkel verband hebben met afschaffing van religieuze uitzonderingen.”

Extra controles op slachthuizen

De stand van zaken is dat tienduizenden dieren nog steeds in Nederland onverdoofd (kunnen) worden ‘geofferd’ tijdens een jaarlijks terugkerend islamitisch feest. Het NVWA vraagt melding te doen van illegale slacht en zegt extra controles te houden op de slachthuizen. Wilt u een dier laten slachten voor het Offerfeest? De NVWA wijdt er een hele pagina aan en vertelt u de regels. Welnee, islamisering bestaat niet.

De uitoefening van religie, welke dan ook, zou moeten eindigen daar waar het pijnigen van dieren begint. Geen uitzonderingen. We leven niet meer in de Middeleeuwen.

Daniel Sandvik/Unsplash

Meer over lieve en blije lammetjes, zie dit stuk van Vivienne Groenewoud, waartoe ik tot het schrijven van bovenstaand artikel kwam.

Het blije kartonnen lammetje.